Özet
Biz neyi, nerede, neden yanlış yapıyoruz? Bu soruyu yıllardır soruyorum. Herkesin bir cevabı var, ama cevaplar birbirine değmiyor.
Ben bir mühendisim. Bir sistem arızalandığında suçlu aramayız; önce arızanın nerede başladığını buluruz. Buna kök neden analizi denir; kanalın adı oradan geliyor. Bu kanalın bir tarafı yok. Sağcı, solcu, dindar, muhafazakâr, ateist, deist: hepimiz bu ülkenin insanlarıyız. Ben ortak bir payda arıyorum: birbirimize bağırmadan aynı tabloya birlikte bakabileceğimiz bir yer.
Bu yolun üç adımı var. Birincisi tespit: kronik sorunlarımızı resmî kayıtlar ve açık verilerle, her döneme aynı cetvelle ölçmek. Şu an buradayız. İkincisi çok sesli bir uzman ağı: henüz yok, kurmaya çalışıyoruz. Üçüncüsü çözüm ve herkese açık, ücretsiz danışmanlık: bu bir hedef, bugün bir vaat değil.
Bölümler
- 0:00 Bir soru
- 0:36 Biz biriz
- 1:07 Neden şimdi, neden ben
- 1:38 Üç adım
- 2:24 Nasıl bir örnek
- 2:49 Kök
Transkript
Bir soru 0:00
Bir soruyla başlamak istiyorum. Biz neyi, nerede, neden yanlış yapıyoruz?
Bu soruyu yıllardır soruyorum. Evde, işte, arkadaş sofralarında. Ve her seferinde aynı yere varıyoruz: Herkesin bir cevabı var, ama cevaplar birbirine değmiyor. Herkes haklı, kimse ikna olmuyor.
Ben bir mühendisim. Bir sistem arızalandığında suçlu aramayız; önce arızanın nerede başladığını buluruz. Bu kanalı, o alışkanlığı ülkemizin sorunlarına taşımak için kurdum.
Biz biriz 0:36
Önce şunu söyleyeyim: Bu kanalın bir tarafı yok.
Sağcı, solcu, dindar, muhafazakâr, ateist, deist, entelektüel. Köyde doğan, şehirde büyüyen, gurbette yaşayan. Hepimiz bu ülkenin insanlarıyız. Bir yerde hata varsa, o hata hepimizin.
Ben ortak bir payda arıyorum. Birbirimize bağırmadan, aynı tabloya birlikte bakabileceğimiz bir yer. Kimsenin niyetini sorgulamadan, kimseyi hedef göstermeden; yalnızca “ne yazılmış, ne olmuş, arada ne kaybolmuş” diye sormak.
Neden şimdi, neden ben 1:07
Türkiye’de plan eksikliği yok. Altmış yılı aşkın süredir planlar yazıyoruz. Hedefler konuyor, tarihler veriliyor. Bazıları tutuyor. Bazıları ise bir sonraki planda yeniden yazılıyor.
Bunu görünce susamadım. Siyasetçi değilim, akademisyen değilim. Ama bir sorunun kökünü aramayı biliyorum. Şu an bu işi tek başıma yapıyorum; ama gizli bir odada değil, herkesin görebileceği bir yerde, açık kaynakla.
Bence en büyük eksiğimiz bilgi değil; aynı bilgiye birlikte bakabilme alışkanlığı.
Üç adım 1:38
Bu yolun üç adımı var.
Birincisi tespit. Kronik sorunlarımızı resmî kayıtlar ve açık verilerle, her döneme aynı cetvelle ölçmek. Şu an buradayız. İzlediğiniz her video bu adımın bir parçası.
İkincisi çok sesli bir uzman ağı. Farklı görüşlerden, farklı mesleklerden insanların aynı veriye bakması: akademisyen, öğretmen, hekim, çiftçi, kamu görevlisi. Bu ağ henüz yok; kurmaya çalışıyoruz. Dengeyi, yani her görüşün masada olmasını, kuruluşun ilk şartı sayıyoruz.
Üçüncüsü çözüm. Tespit ve uzman görüşü bir araya gelince somut öneriler çıkarmak. Ve bunları kimseye ayrıcalık tanımadan, bütün partilere, bütün kurumlara, herkese aynı anda ve ücretsiz sunmak. Bu bir hedef; bugün bir vaat değil.
Nasıl bir örnek 2:24
Bir örnek vereyim. Geçmişte bu ülkede kurulmuş, sonra ayrı bir kurum olarak sürdürülmemiş kurumlar var. Onları övmek ya da yermek bizim işimiz değil. Bizim sorumuz şu: O kurumdan bugüne ne öğrenebiliriz? Hangi parçası bugünün sorununa uyar, hangisi uymaz?
Bu soruyu sorabilmek için önce ne olduğunu, kaynağıyla bilmek gerekiyor. Kök Neden’in “Dosya” bölümleri bunun için hazırlanıyor.
Kök 2:49
Başta bir şey söyledim: Herkesin bir cevabı var, ama cevaplar birbirine değmiyor.
Bir ağaca bakın. Dalları ayrı yönlere uzanır; biri güneye, biri kuzeye. Uzaktan bakınca birbirine hiç benzemezler. Ama hepsi aynı kökten beslenir. Kök hastaysa, hangi dalı budarsanız budayın, ağaç iyileşmez.
Bizim tartışmalarımız da biraz böyle. Çoğu zaman dallarda konuşuyoruz. Başta söylediğim mühendislik alışkanlığının bir adı var: kök neden analizi. Belirtide değil, arızanın başladığı yerde durmak. Kanalın adı oradan geliyor. Dallarda kimin haklı olduğunu bulmak için değil; hepimizi besleyen köke birlikte inmek için.
Bu yol kısa değil. Bugün yalnızca ilk adımdayız. Ama her videoda bir sorunun köküne biraz daha yaklaşacağız ve bunu herkesin önünde, kaynağıyla yapacağız. Yanlış gördüğünüz bir rakam olursa söyleyin; düzeltip kaydedeceğiz. Kamuya açık bir kaynak biliyorsanız bağlantısını gönderin. Bir alanın içindenseniz, bu masada size de yer açmak istiyoruz.
Bir soruyla başladım, aynı soruyla bitireyim. Biz neyi, nerede, neden yanlış yapıyoruz?
Bu soruyu artık tek başıma sormak istemiyorum.
Kök Neden. Sorunun yüzeyinde değil, kökünde.